Czas teraźniejszy Präsens

Czas teraźniejszy jest najprostszym i najczęściej używanym w języku niemieckim czasem. Jego uniwersalność, prostota i znaczenie w gramatyce tego języka sprawiają, że jest on zazwyczaj przyswajany jako pierwszy. Aby zrozumieć, jak istotnym elementem jest ten czas, wystarczy spojrzeć na szereg jego zastosowań.

Zastosowanie czasu Präsens

Czasu Präsens używa się:

Do wyrażania zdarzeń lub czynności odbywających się w danym momencie.

  • Sie laufen. Oni biegają.
  • Ich spiele Computer. Gram na komputerze.
  • Er liest die Zeitung. On czyta gazetę.

Do wyrażania czynności rozpoczętych w przeszłości i trwających nadal.

  • Es regnet seit drei Uhren konstant. Pada stale od trzech godzin.
  • Ich schreibe dieses Artikel seit eine halbe Stunde. Piszę ten artykuł od pół godziny.

Do wyrażania zdarzeń, które mają zdarzyć się w najbliższej przyszłości.

  • Heute kochen wir die Suppe. Dzisiaj będziemy gotować zupę.
  • Ich fahre gleich nach Deutschland. Zaraz jadę do Niemiec.

Do wyrażania czynności powtarzających się.

  • Ich jogge jeden Montag. Biegam co poniedziałek.
  • Sie diskutieren immer beim Lunch. Oni zawsze dyskusują przy lunchu.

Do redagowania odbiorcy wydarzeń z przeszłości lub z naciskiem na wzbudzenie emocji.

  • …dann komme ich in der Kirche und schreie „Sie muss niemals heiraten!” …a wtedy ja wchodzę do kościoła i krzyczę „Oni nie mogą się ożenić!”
  • Der Regierung nimmt Bestechungsgelder. Rząd przyjmuje łapówki.

Mówiąc o zjawiskach uważanych za pewne, np. prawach naukowych czy przysłowiach.

  • Die Wasser gefriert bei 0 Grad Celcius. Woda zamarza przy 0 stopniach Celcjusza.
  • Absicht ist die Seele der Tat. Cel uświęca środki.

Konstrucja zdań w czasie teraźniejszym

Teraz, kiedy już wiemy, kiedy używać czasu Präsens, warto dowiedzieć się, jak tworzyć z nim zdania.

Czasy w języku niemieckim nie zakładają sztywnej kolejności części zdań, jednak w zdaniu twierdzącym czasownik musi znajdować się na drugim miejscu.

Ich (podmiot) gehe (orzeczenie) heute zur Schule.

Heute gehe (orzeczenie) ich (podmiot) zur Schule.

Jak widać, sens zdania pozostał niezmieniony pomimo zamiany miejsc – w obu przypadkach zdanie oznacza „Idę dziś do szkoły”. Elastyczna konstrukcja pozwala nam jednak na stawianie nacisku na różne aspekty, np. na podmiot (zdanie 1.) lub datę istotnego w zdaniu wydarzenia (zdanie 2.).

Odmiana czasownika w czasie teraźniejszym

Większość czasowników w czasie teraźniejszym odmieniana jest poprzez odrzucenie końcówki bezokolicznika (-en) i dodanie do niego odpowiedniej końcówki.

trinken gehen kaufen
pić iść kup-ić/ować
ich -e trinke gehe kaufe
du -st trinkst gehst kaufst
er -t trinkt geht kauft
sie -t trinkt geht kauft
es -t trinkt geht kauft
wir -en trinken gehen kaufen
ihr -t trinkt geht kauftvv
sie
Sie
-en trinken gehen kaufen

Czasowniki modalne

W 1. i 3. formie liczby pojedynczej czasowniki modalne mają taką samą formę. Czasowniki modalne to: wollen, können, müssen, dürfen, sollen, mögen. Gramatyka stojąca za tymi czasownikami jest jednak tak obszerna, że omówione dokładniej zostaną w innym artykule.

wollen mögen können
chcieć lubić móc
ich will mag kann
du willst magst kannst
er will mag kann
sie will mag kann
es will mag kann
wir wollen mögen können
ihr wollt mögt könnt
sie
Sie
wollen mögen können

Czasowniki posiłkowe

W języku niemieckim występują trzy czasowniki posiłkowe: sein, haben i werden.

haben sein werden
mieć być zostać
ich -e habe bin werden
du -st hast bist wirst
er -t hat ist wird
sie -t hat ist wird
es -t hat ist wird
wir -en haben sind werden
ihr -t habt seid werdet
sie
Sie
-en haben sind werden

Wyjątki

W związku z wieloma różnymi dialektami, które przez wieki tworzyły język niemiecki, istnieje wiele czasowników, których nie da przyporządkować się do żadnej z tych reguł. Niektóre z nich da się uporządkować według ich własnych praw, niektóre jednak są niemożliwe do ułożenia i muszą być zapamiętane.

Wyjątki:

  •  Gdy temat czasownika jest zakończony na „-t” , „-d”, „-tm”, „chn”, „-gn”, wówczas dodajemy do niego samogłoskę „-e”:
 arbeiten warten atmen zeichnen
 pracować czekać oddychać rysować
ich arbeite warte atme zeichne
du arbeitest wartest atmest zeichnest
er arbeitet wartet atmet zeichnet
sie arbeitet wartet atmet zeichnet
es arbeitet wartet atmet zeichnet
wir arbeiten warten atmen zeichnen
ihr arbeitet wartet atmet zeichnet
sie
Sie
arbeiten warten atmen zeichnen
  • Gdy w bezokoliczniku występuje końcówka „-eln” lub „-ern”, wtedy w 1. osobie l. poj. opuszczamy „-e”:
rudern sammeln
wiosłować zbierać
ich rudre sammle
du ruderst sammelst
er rudert sammelt
sie rudert sammelt
es rudert sammelt
wir rudern sammeln
ihr rudert sammelt
sie
Sie
rudern sammeln
  • Gdy temat czasownika zakończony jest na spółgłoski tzw. „syczącą”, czyli na „-s”, „-z”, „-tz” ,”-ss”, „-ß”,”-x”, wtedy 2. osoba l. poj. ma taką samą formę, jak 3. osoba l. poj.:
heißen putzen heizen messen
nazywać się czyścić podgrzewać mierzyć
ich heiße putze heize messe
du heißt putzt heizt misst
er heißt putzt heizt misst
sie heißt putzt heizt misst
es heißt putzt heizt misst
wir heißen putzen heizen missen
ihr heißt putzt heizt misst
sie
Sie
heißen putzen heizen missen
  • Samogłoska „a” niektórych czasowników ulega przegłosowi, tzn. zmienia się na „ä”. Dotyczy to jedynie 2. i 3. osoby l. poj.
fahren laufen halten
jechać biec trzymać
ich fahre laufe halte
du fährst läufst hältst
er fährt läuft hält
sie fährt läuft hält
es fährt läuft hält
wir fahren laufen halten
ihr fahrt lauft haltet
sie
Sie
fahren laufen halten
  • Samogłoska rdzenna „e” ulega wymianie na „i” w 2. i 3. osobie l. poj.:
sprechen helfen nehmen
mówić pomagać brać
ich spreche helfe nehme
du sprichst hilfst nimmst
er spricht hilft nimmt
sie spricht hilft nimmt
es spricht hilft nimmt
wir sprechen helfen nehmen
ihr sprecht helft nehmt
sie
Sie
sprechen helfen nehmen

czas teraźniejszy niemiecki

To już wszystko co musisz wiedzieć o niemieckim czasie Präsens. Jeśli artykuł ten okazał się przydatny, kliknij przycisk „Lubię to!” 🙂

Czas teraźniejszy Präsens
Oceń artykuł

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.